de   futurist

Je gids uit de toekomst

  • Facebook - White Circle
  • Twitter - White Circle
  • Instagram - White Circle

Hugo #6: Starship Troopers | Een conservatieve utopie

 

Ik vermoed dat ik niet de enige ben die bij Starship Troopers als eerste aan de Paul Verhoeven-film uit 1997 denkt – en dus aan oneindige hordes gigantische insecten die op bijzonder bloederige wijze vechten met mariniers. Toen ik begon aan het boek van Robert Heinlein uit 1959 (waar de film op gebaseerd is), zette ik me dan ook schrap voor een bloedstollend intergalactisch oorlogsavontuur…

 

 …en kwam bedrogen uit. Paul Verhoeven deed voor aanvang van het regisseren van de filmversie een poging om het boek te lezen, maar gaf het al na twee hoofdstukken op omdat hij het “zo saai” vond en vroeg zijn scriptschrijver om hem maar liever een samenvatting van het boek te geven. Vóór 1959 schreef Heinlein boeken gericht op wat we nu de Young Adult markt zouden noemen, met snelle – en vaak tamelijk absurde – plotverwikkelingen die de lezer bij de les hielden. Met Starship Troopers slaat hij duidelijk een andere weg in waarin spanning en vaart grotendeels plaatsmaken voor lange politieke uiteenzettingen over een geïdealiseerde conservatieve regeringsvorm. 

 

 

Het is bijzonder ironisch dat Starship Troopers de Hugo Award ontving in 1960. In het eerste jaar van het decennium dat synoniem zou worden voor de verwerping van alle traditionele vormen van gezag, ging de Hugo naar een boek waarin wordt gepleit voor een militaristische staatsvorm waarin alleen veteranen stemrecht zullen hebben.

 

 

We volgen Juan Rico, een jonge soldaat die in een opwelling besluit om zich aan te sluiten bij de Mobiele Infanterie, een legereenheid waarbij de soldaten vechten in speciale gemotoriseerde harnassen die de drager vele malen sterker maakt. In de loop van ruim tweehonderd pagina’s ontwikkelt Juan zich van een ‘groene’ rekruut tot een gehard officier, met hulp van de wijze lessen die hij ontvangt van zijn meerderen tijdens zijn opleiding. Tekenend voor de conservatieve inslag van het boek is dat werkelijk iedere persoon die een hogere rang heeft Juan bijstaat met wijze filosofische lessen. Geen enkele keer vindt hij een minder toerekeningsvatbaar persoon boven zich in de hiërarchie – iets dat een andere veteraan waarschijnlijk opmerkelijk zou vinden. “Luister naar je meerderen”, herhaalt het boek steeds opnieuw, “zij hebben de ervaring en jij komt net pas kijken dus snoer je mond, melkmuil”. Ik heb zo het vermoeden dat Sybrand Buma Starship Troopers met genoegen zou lezen.

 

 

 

Bijzonder dubieus wordt het boek wanneer Heinlein schrijft over de ultieme drang van ieder volk (naast de mens maken we kennis met de ‘Bugs’, gigantische insecten, en ‘Skinnies’, dunne en zeer lange humanoïdes) om nieuw territorium te veroveren om zo ruimte te kunnen bieden aan het eigen volk – ten koste van andere volkeren. Immers, zo leert Juan Rico, als de mensheid zelf niet verovert, zullen we uiteindelijk ten onder gaan aan assertievere volkeren. Het is extermineren of geëxtermineerd worden. Dit hele betoog deed me ongemakkelijk heen en weer schuiven op mijn stoel, terwijl ik terugdacht aan ideeën die 75 jaar geleden in zwang waren. Door sommigen is het boek onder meer om deze reden fascistisch genoemd. Dat lijkt me een overdreven classificering, maar dat er denkbeelden in worden verdedigd die de mensheid rampspoed kunnen brengen lijdt geen twijfel.

 

 

Waarmee niet gezegd is dat het boek geen nieuwe

lezers verdient! Jazeker, het is een rechts-conservatief

pamflet waar sommige lezers instinctieve afkeer voor zullen voelen, maar in dat pamflet wordt een overtuigend

beeld geschetst van een toekomstige maatschappij, compleet met politiek-filosofische onderbouwing. Starship Troopers vormde de inspiratie voor talloze latere werken binnen het subgenre van ‘militaire sciencefiction’ en een kritisch antwoord op het boek zou zestien jaar later een Hugo winnen. De beschrijvingen van Juan’s training als marinier zijn meeslepend geschreven en de camaraderie van de mariniers onderling doet niet gekunsteld aan – ongetwijfeld doordat Heinlein hier kon putten uit zijn eigen ervaringen als marinier. Jawel, de militaire actiescènes aan het einde van het boek zijn bijzonder slaapverwekkend, en de politieke uiteenzettingen duren veel te lang, maar de overtuiging waarmee Heinlein de toekomst verbeeldt houdt Starship Troopers interessant.

 

 

Ongeacht de lezer, bij iedereen zal het boek sterke reacties opwekken – van afkeer of van enthousiasme. Dat is het duidelijkste teken van de voortdurende relevantie van Starship Troopers. Lees het en word (ge)(be)roerd!

 

 

"Volgende maand: A Canticle for Leibowitz van Walter M. Miller Jr., over een 1000-jaar lange wederopbouw van de Verenigde Staten na een kernoorlog - actuele sciencefiction!"

 

 

Please reload

Please reload