de   futurist

Je gids uit de toekomst

  • Facebook - White Circle
  • Twitter - White Circle
  • Instagram - White Circle

Hugo #9: The Man in the High Castle | Wie won WOII?

 

Onder historici wordt er vaak laatdunkend gedaan over ‘wat-als-geschiedenis’: de vraag hoe de wereld eruit zou zien als een bepalend moment uit onze geschiedenis niet had plaatsgevonden. Het is al lastig genoeg om precies vast te stellen wat er in het verleden heeft plaatsgevonden – waarom zouden we ons dan bezighouden met vruchteloos gespeculeer over wat er gebeurd zou zijn als… Het antwoord is natuurlijk snel gegeven: omdat het eindeloos fascinerend is! De lange lijst van alternatieve geschiedenissen laat zien dat we dolgraag willen lezen over hoe onze wereld er óók uit had kunnen zien en daarbij geldt: hoe huiveringwekkender, hoe beter. Wat dat betreft wordt het niet beter dan in The Man in the High Castle van Philip K. Dick, waarin Duitsland en Japan zegevierend uit de Tweede Wereldoorlog zijn gekomen. 

Het verhaal speelt zich grotendeels af in San Francisco, gelegen in de door Japan bestuurde Pacific States of America, gelegen aan de westkust van de voormalige Verenigde Staten. Van de gebieden onder de Duitse invloedssfeer horen we slechts geruchten, gefilterd door propaganda. Hitler zit in een verzorgingstehuis, lijdend aan syfilis. De Middellandse Zee is succesvol drooggelegd en getransformeerd tot vruchtbare landbouwgrond. Over Afrika wordt slechts gefluisterd. Een duister experiment is daar volledig uit de hand gelopen, waardoor nagenoeg het hele continent ontvolkt is achtergelaten.

 

In de Pacific States is de Amerikaanse cultuur na jaren van bezetting volledig gejapaniseerd. Alle invloedrijke posities zijn in handen van Japanners en in de meest statige buurten van San Francisco is er geen witte mens te bekennen. De invloed die deze culturele ondergeschiktheid heeft op de 'oude' Amerikanen wordt uitzonderlijk goed getroffen in de figuur van Robert Childan, handelaar in Amerikaanse antiquiteiten.

 

De Japanse elite is gefascineerd door de culturele geschiedenis van de Verenigde Staten en betaalt grote bedragen voor historische voorwerpen zoals een Mickey Mouse horloge uit de jaren ’30, of een pistool uit de burgeroorlog. Childan wil wanhopig graag behoren tot het rijke milieu van zijn klantenkring en probeert de labyrintische Japanse etiquette nauwgezet te volgen, terwijl hij tegelijkertijd beseft dat hij er nooit écht bij zal horen. Diep in zijn afgunstige hart is het stuivertje wisselen tussen bewondering voor de Japanse verfijndheid en racistische haat voor alle Japanners, waardoor Childan’s geest langzamerhand ten onder gaat in culturele schizofrenie.

 

De beschrijving van wat zich afspeelt in het hoofd van Childan, achter zijn onverstoorbare gezicht, is tekenend voor het geheel van The Man in the High Castle. Overal in het verhaal zitten er façades achter façades achter façades, als een terracottaleger van matroesjka’s. De mooiste vondst in dat opzicht is de in Duitse gebieden verboden roman The Grasshopper Lies Heavy van ene Hawthorne Abendsen. Over de hele wereld raken mensen in de ban van dit boek, waarin een alternatieve geschiedenis wordt beschreven waarin de geallieerden de oorlog hebben gewonnen. Eén van de meesterzetten van Dick is dat uit beschrijvingen van het plot van Abendsen blijkt dat deze alternatieve geschiedenis ook weer totaal anders is dan de naoorlogse wereld zoals wij die kennen: een wereld die niet wordt gedomineerd door de VS, maar door Groot-Brittannië.

 

Tegen het einde van het boek wordt gesuggereerd dat de wereld zoals Abendsen die beschrijft, minstens zo reëel is als de wereld van The Man in the High Castle – en daarmee is de wereld waarin de geallieerden de oorlog hebben verloren weer even reëel als de wereld waarin wij leven. In oneindig veel verschillende dimensies bestaan alle mogelijke verschillende uitkomsten van de geschiedenis naast elkaar – dat is de duizelingwekkende conclusie waarmee je door Philip K. Dick wordt achtergelaten. 

 

 

De kwaliteit van sciencefiction in de jaren ’50 en ’60 was buitengewoon veranderlijk, afgaande op de winnaars van de Hugo Award. Peilloze dieptepunten als They’d Rather be Right en Stranger in a Strange Land worden afgewisseld met boeken als A Canticle for Leibowitz en The Man in the High Castle, die niet alleen binnen het genre, maar binnen de hele wereldliteratuur de status van absolute klassieker verdienen.

In welke categorie Way Station van Clifford D. Simak thuishoort lees je volgende keer in de tiende aflevering van deze serie!

 

 

 

 

Please reload

Please reload